Havas Geleneğini Sade Bir Dille Tanıyın

Bu Yazıda

1. Havas Kelimesi Ne Anlama Gelir?
2. Havas İlmi Nasıl Gelişti?
3. Havas İlmi Ne İşe Yarar?
4. Âlimler Havas İlmine Nasıl Bakar?

Havas ilmi, Kur'an ayetlerinin, Allah'ın isimlerinin, Arap harflerinin ve bazı nesnelerin özel etkileri olduğu düşüncesine dayanan ve bu etkileri belirli okumalar, yazılar ve sayılar aracılığıyla kullanmayı amaçlayan bir gelenektir. Vefkler, muskalar, celb uygulamaları ve belirli sayılarda yapılan zikirler bu geleneğin içinde gelişmiştir. Bu yazıda havas ilminin ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı ve dinen nasıl değerlendirildiği anlatılır.

Havas ilmi adını ilk kez duyan biri için bu konu karmaşık ve biraz da ürkütücü görünebilir. Aslında temelinde, Allah'ın kelamına ve isimlerine duyulan büyük bir saygı yatar. Aşağıda bu geleneği sade bir dille bulacaksınız.

Havas Kelimesi Ne Anlama Gelir?

"Havas" kelimesi Arapça "hâssa" kelimesinin çoğuludur ve "özellikler, kendine has nitelikler" anlamına gelir. Türkçedeki "has" ve "hassas" kelimeleri de aynı köktendir. Havas ilmi, kelime anlamıyla "şeylerin kendine has özelliklerinin bilgisi" demektir.

Kelime aynı zamanda "seçkinler" anlamına da gelir; halk ile seçkinleri ayırmak için kullanılan "havas ve avam" deyimi buradan gelir. Havas ilmi geleneğinde bu ikinci anlam da yankılanır: bu bilginin herkese değil, seçkin bir zümreye açık olduğu düşünülür.

Havas İlmi Nasıl Gelişti?

Havas geleneği, ayetlerin ve esmaların harflerinin ebced değerleriyle sayıya çevrilmesine, bu sayılarla tablolar (vefkler) hazırlanmasına ve belirli sayılarda okumalar yapılmasına dayanır. Bu geleneğin en bilinen ismi, 13. yüzyılda yaşadığı kabul edilen Ahmed el-Bûnî'dir. Ona nispet edilen Şemsü'l-Maârif adlı eser, Osmanlı döneminde de çok okunmuş ve sonraki havas kitaplarının kaynağı olmuştur.

Havas kitaplarında hangi ayetin hangi amaçla kaç kez okunacağı, hangi esmanın hangi vefke yazılacağı ve bunların hangi gün ve saatte yapılacağı gibi ayrıntılar yer alır. Bu ayrıntıların hiçbiri Kur'an'da ya da sahih hadislerde geçmez.

Havas İlmi Ne İşe Yarar?

Havas ilmini savunanlar onu şifa, korunma, rızık, kısmet ve muhabbet gibi pek çok amaçla kullanır. Kaynaklarda bu ilmin "insan yaşamına katkı sunan, zararı olmayan" bir uygulama olduğu da yazar. Ancak aynı kaynaklar, havas ilminin büyü uygulamalarında da kullanıldığını kabul eder. Bu iki yüz, havas ilmini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken noktadır.

Bir ayeti ya da esmayı anlamını bilerek okumak ve Allah'a dua etmek, havas ilmine gerek duymadan herkesin yapabileceği bir ibadettir. Havas ilmi ise bu okumaları belirli sayılara, şekillere ve zamanlara bağlayarak onlara bir "mekanizma" yükler.

Âlimler Havas İlmine Nasıl Bakar?

İslam âlimlerinin havas ilmine bakışı tek tip değildir. Bir kısmı, ayet ve esma yazılı, içinde anlaşılmayan bir ifade bulunmayan muskaları ve okumaları korunma niyetiyle caiz görmüştür. Önemli bir kısmı ise havas geleneğinin içindeki ruhani varlıklara hitap, cin çağırma, kesin sonuç vaadi ve sonucu sayılara bağlama gibi unsurları açıkça reddetmiştir.

Ortak kabul edilen ölçü şudur: Allah'ın isimleriyle O'na dua etmek ibadettir; bu isimleri bir varlığı çağırmak ya da bir sonucu garanti etmek için araç olarak kullanmak ise ibadetin özünden uzaklaşmaktır.

Havas ilmiyle hazırlanan vefkler ve onların nasıl yazıldığı vefk ilmi başlığı altında da anılır. Havas geleneğindeki okumalardan hangisinin sizin durumunuza uygun olduğunu merak ediyorsanız ya da size bir uygulama önerildiyse, ne olduğunu ve ne için önerildiğini yazarak Yasin Hoca'ya WhatsApp'tan danışabilirsiniz.